De overleden burgemeester van Amsterdam laat weinig mensen onberoerd. Waarom was Eberhard van der Laan onder zoveel lagen van de bevolking zo populair, en hoe heeft hij die mensen weten te raken? Toverterm: authentiek leiderschap.

Stad in shock

‘Over de doden niets dan goeds’. Een uitgesleten uitdrukking die je vaak hoort als we een overledene herdenken. Van hetzelfde niveau als songs als ‘My Way’ en ‘De Vlieger’ die door geluidsboxen galmen van sfeerloze en steriel verlichte crematoria..
Deze sterfclichés gaan echter niet op voor de Amsterdamse burgemeester die begin oktober aan de gevolgen van longkanker overleed.
Het zal je niet zijn ontgaan… Kranten en websites stonden er vol van, en het nieuws vulde vele tv-minuten. Duizenden mensen stonden in een rij voor het Concertgebouw om de laatste eer te betuigen aan hun geliefde burgemeester. Een bonte verzameling van kleurrijke figuren stond naast zijn kist, tot aan dragqueen Bellefleur toe. Vaak met tranen in de ogen, of zoals een AT5-verslaggever de sfeer na zijn dood omschreef: ‘Amsterdam is in shock’.

Eerlijk en warm

Het Amsterdamse OV stond een minuut stil en de klokken luidden op de uitvaart op 14 oktober. In het hele land hing de vlag halfstok op hoofdgebouwen van de rijksoverheid (normaliter alleen voorbehouden aan leden van het Koninklijk Huis). In de afscheidsdienst in het Concertgebouw werd de op 62-jarige leeftijd overleden Van der Laan geroemd als een ‘bijzonder en uniek mens’. Premier Rutte herdacht hem als een man die altijd ‘recht uit zijn hart sprak’. Anderen roemden de bestuurder, oud-advocaat en Ajax-fan als een bijzondere, eerlijke, warme en lieve man.

Bevlogen burgemeester

Welk verhaal of in memoriam je ook leest, steeds komen dezelfde woorden terug: Eberhard was zo’n authentieke, eerlijke en lieve man. Geen hooghartige burgervader die vanaf zijn kansel de hoofdstad regeerde, integendeel. Hij was erg benaderbaar, en luisterde naar iedereen die bij hem aanklopte. Hij luisterde gewoon, zonder te oordelen. Mede daarom koesteren mensen van álle rangen en standen in de stad met 177 verschillende nationaliteiten (de meeste ter wereld) die Van der Laan hebben ontmoet een dierbare, persoonlijke herinnering.

Vanwaar die uitzinnige lofzang, in een land van calvinistische nuchterheid? In zijn wekelijkse column schreef NRC-columnist Bas Heijne over ‘de uitzinnige bewondering’ die Van der Laan de laatste maanden van zijn leven ten deel was gevallen. Tot een afscheidsvideo en scanderende ‘fans’ voor zijn burgemeesterswoning aan toe. Heijne concludeerde dat Van der Laan een uitzonderlijk bevlogen bestuurder was die ‘zijn ego ondergeschikt maakte aan iets dat groter was dan hemzelf’. Uitzonderlijk is een tijd van zichzelf overschreeuwende egotrippers.

Boek vol beeldvorming

Maar waarom is die bevlogenheid zo bijzonder? Omdat publieke optredens van de meeste bestuurders al jaren worden geregisseerd door personal coaches, voorlichters en dure mediatrainers. Ze worden vol instructies gepompt (“denk aan de beeldvorming Halbe!”) en van alle echtheid en spontaniteit ontdaan. En dát voelen de mensen. Daarom was de gedreven, nuchtere en eigenzinnige Van der Laan zo’n verademing. Omdat we dat in ons hart allemaal willen: jezelf zijn. Of je nou burgemeester of boer bent.

In mijn vorige leven als dagbladverslaggever had ik veel te maken met politici – van lokale raadsleden tot landelijke partijleiders. Wat me in toenemende mate opviel waren de geregisseerde antwoorden, de voelbare voorbereiding, en het wantrouwen jegens ‘de pers’.
Een opvallende uitzondering schiet me te binnen: Hans Wiegel, die de relatie met de media altijd als spel ziet, en daarom nog steeds geliefd is, ook bij journalisten. Hij hoefde mijn artikel na ons gesprek in de Eerste Kamer niet eens te lezen, laat staan dat ie autorisatie eiste. Kom daar nog maar eens om in Den Haag..

Overdreven? Lees het net-verschenen-en-direct-afgekraakte-boekje van het ‘mislukte VVD-kamerlid’ Ybeltje Berckmoes er maar eens op na. Natuurlijk, een eendimensionaal verhaal maar het biedt desalniettemin een fascinerend en onthutsend kijkje in de politieke keuken anno 2017, waarin ik ‘beeldvorming’ het vaakst kon turven. Begrippen als ‘authentiek’ en ‘bevlogen’ kwam ik niet tegen, wel ‘framen’, ‘speechtraining’, ‘monddood maken’ en ‘gesprekslijnen’.

Authentiek leiderschap

Terug naar de kern. De breed gedeelde bewondering voor Van der Laan is inderdaad opvallend – er sterven immers dagelijks lieve mensen…  Wat mij betreft valt die te verklaren onder één noemer: authentiek leiderschap. Een term die ik al enige tijd gebruik in mijn business, waar ik webinars over geef, en bij mijn klanten steevast op hamer: zorg dat je authentiek bent en blijft! Zo maak je verbinding met mensen, op een dieper niveau dan PR- en Salespraat. Het is niet alleen veel prettiger werken, je gaat op die manier ook meer business draaien. Omdat mensen het verschil zien én voelen.

Omdat we dat in ons hart allemaal willen: jezelf zijn. Of je nou burgemeester of boer bent…

Waarom is authenticiteit zo belangrijk en onderscheidend? In een wereld waarin ‘fake news’ en PR-praat bijna sneller groeien dan het begrotingstekort van Amerika (45.000 dollar per seconde!) bepalen machtige lobbyclubs en voorlichtingsafdelingen wat wij simpele zielen te horen en te zien krijgen. Tot in detail geregisseerde, voorgekookte verhalen (vaak op basis van markt- & merkonderzoeken) omdat de beeldvorming regeert.

Hierdoor groeit niet alleen het wantrouwen tegenover politici en de ‘zichzelf verrijkende elite’, maar ook de behoefte aan echtheid en authenticiteit; aan geloofwaardige mensen -en ondernemers- die vanuit hun hart spreken, die zichzelf zijn, zoals Van der Laan. Alleen daarom ben ik al benieuwd wie in zijn voetsporen zal gaan treden…

PS 1: Wil je meer weten over de oerkracht van authenticiteit? Lees HIER over mijn Masterclass Creatief Schrijven, waarin je leert je eigen authentieke verhaal te vinden. Waarmee je op een pure, natuurlijke manier mensen (en klanten!) aan je gaat verbinden.

PS 2: Schrijf je HIER rechts op de pagina in voor mijn nieuwsbrief, en ontvang gratis VIDEO met waardevolle Storytelling-tips.